Osasun Bidasoa.- Joan den martxoaren 16an, Bidasoa ESIko gerentea den Pedro Morrondo doktorea elkarrizketatu zuten Radio Irunen. Haur larrialdien arretaren egoerari buruz egindako adierazpenek errefusa eta haserrea sortu dute, bai inplikatutako osasun-profesionalen artean, bai kaltetutako herritarren artean.

OSASUN BIDASOA plataformak, Bidasoa eta Bortzirietako profesionalak eta herri-erakundeak biltzen dituenak, elkarrizketa horretan egindako adierazpenen zehaztasun falta azpimarratu nahi du.

Jarraian, faltsutzat jotzen ditugun adierazpenak eta benetako egoerarekin duten kontrastea aurkezten ditugu:

• (Lehen mailako arretako pediatrek emandako larrialdi-arreta) astelehenetik ostiralera 8:00etatik 17:00etara bermatzen da zentro guztietan.
  Ez da egia ordutegi hori zentro guztietan eta egun guztietan betetzen denik. 2025eko apirilean, lehen mailako arretako pediatra gehienak lekuz aldatu ziren edo baja hartu zuten; 12tik 2 pediatra bakarrik geratu ziren. Orduan iragarri zen pediatriako ordutegiak 17:00etara luzatuko zirela eta Irun Zentroko PACean 17:00etatik 22:00etara (astelehenetik ostiralera) eta 9:00etatik 22:00etara (larunbat eta igandeetan) pediatra batekin indartuko zela larrialdi-arreta. Ez zen agindutako ezer bete. 9 hilabetez pediatra faltak eragin zuen larrialdiak bakarrik artatzea, ohiko hitzorduak eta azterketak programatu gabe utziz. Familia askok ez zuten beren seme-alabak artatzeko pediatrarik esleituta. Gaur egun 13tik 10,5 pediatra ari dira lanean, eta ez da agindutako ordutegia betetzen, ez egun guztietan ez zentro guztietan. 17:00etara arte lan egiten duten pediatrek beren kupoko haurrak artatzen dituzte, ez kupo guztietako larrialdiak.
• Iruneko PACean lan egiten duten familia-medikuak guztiz prestatuta daude ohiko haur-larrialdiak artatzeko.
  1995etik derrigorrezkoa den MIR espezialitatea duten familia-medikuek 4 urteko prestakuntzan 1 edo 2 hilabeteko errotazioa egiten dute lehen mailako pediatriako kontsulta batean, eta 8 guardia egiten dituzte ospitaleko haur-larrialdietan. PACean lan egiten duten egungo 7 medikuetatik, 3k bakarrik jaso dute pediatriako oinarrizko prestakuntza (10 orduko ikastaroa). PACeko medikuek ohikoak diren konplexutasun txikiko haur-larrialdiak artatzen dituzte (3tik 5era bitarteko mailak), baina ez dute behar adinako ezagutzarik eta gaitasunik 1 eta 2 mailako larrialdi larriak artatzeko, ospitaleko arreta berehalakoa edo 10-15 minututan behar dutenak.
• Eskualdeko larrialdi-gailuak (PACa, osasun-zentroak, ospitaleko larrialdiak) behar bezala hornituta eta ekipatuta daude larrialdiak artatzeko.
  Irun Zentroko PACa 1954ko eraikin batean dago, egoera kaskar samarrean. Medikuntza-kontsulta bat eta erizaintza-kontsulta bat baino ez ditu, eta itxarongela bakarra, non helduak eta haurrak nahasten diren. Ez dago behaketa-gunerik, ezta larrialdi konplexuak artatzeko beharrezko espazio edo baliabide teknikorik ere. 2021 hasieran Bidasoa ospitaleko larrialdietan haur-larrialdiak baldintza duinetan artatzeko espazio berriak inauguratu ziren, baina gaur egun espazio horiek eraldatu egin dira kontsulta eta lan-eremu bihurtzeko, eta ospitaleak ez du haur-larrialdiak artatzeko gune egokirik.
• Ospitaleko larrialdiek edozein paziente artatzen dute bertara iristen denean.
  2025eko apirilaren 13az geroztik ez da horrela. Haurrak ez dira artatzen, eta familiei Irun Zentroko PACera edo Donostia ospitalera joateko esaten zaie. Familiek beste gailuetara joatea ukatzen dutenean, erizain batek lehen balorazioa egiten du, eta larritasun handiko egoera bada, guardiako familia-medikuari abisatzen dio. Osasun Kontseiluaren telefonora deitzen duten familiei Donostia ospitalera joateko esaten zaie. Osakidetzaren webgunean oraindik agertzen da Irun Zentroko pediatria-ordutegia astelehenetik ostiralera 8:00etatik 15:00etara dela, eta hortik kanpo PACera edo Bidasoa ospitalera joan behar dela.
• Familia-medikuak behar bezala prestatuta daude ohiko haur-patologia artatzeko.
  Lehen azaldu bezala, familia-mediku baten MIR prestakuntzak 1-2 hilabeteko errotazioa eta 8 guardia baino ez ditu pediatrian. Pediatra baten prestakuntza, ordea, 4 urtekoa da pediatrian soilik, haur-larrialdiak, ZIU pediatrikoa, jaioberriak eta abar barne. Larrialdietan lan egiten duten familia-medikuek prestakuntza hori aspaldi jaso zuten, eta askok 20 urte baino gehiago daramatzate haurrik artatu gabe.
  Bidasoa ospitaleko medikuei 30 orduko online prestakuntza eskaini zaie haur kritikoak artatzeko, baina batzuek ukatu egin dute nahikoa ez dela iritzita. PACeko medikuek 10 orduko prestakuntza jaso zuten 2025eko maiatzean, baina 7tik 3k bakarrik dute.
  Osasun-zentroetako familia-medikuei haurrak artatzera behartzen zaie pediatrarik ez dagoenean (8:00-10:00 edo 15:00-17:00 artean), nahiz eta ez izan beharrezko gaitasunik. Horrek segurtasun falta eta ezinegona sortzen ditu, eta Osakidetzak erantzukizun hori medikuen gain uzten du, zerbitzuaren gabezia estaliz.
• OSIko larrialdi-gailuek behar bezala artatzen dituzte haur-larrialdi guztiak.
  Baieztapen faltsua da. Egoera ez da inondik ere egokia. PACeko eta ospitaleko profesionalak ez daude prest ezta prestutasunez ere larrialdi pediatriko larriak artatzeko. Askok beste eskualde batzuetara joatea aztertzen ari dira presioagatik. Egoera hau Bidasoa ESIko zuzendaritzaren kudeaketa txarraren ondorio da, eta arriskua dago larrialdi-zerbitzua kolapsatzeko profesional faltagatik.
  
  

HURRENGO MOBILIZAZIOAK:

Martxoaren 25ean, asteazkena, 14:00etan, Irungo osasun mentaleko zentroan (antzinako ospitalean).

Martxoaren 28an, larunbata, 18:00etan, Bidasoa ospitaleko larrialdien sarreraren aurrean.

OSASUN BIDASOA PLATAFORMA

BIDASOA HAUR LARRIALDIAK

FAMILIAK BURU-OSASUNAREN ALDE