Emeki.- Berriro datoz gure jaiak, guztionak. Urduritasuna, emozioa, prestaketak, topaketak eta gure bizitzako oroitzapen garrantzitsuenen parte diren uneak iristen dira. Urte gehiegitan ixtea lortu ez dugun zauria ere itzultzen da.

Egun hauetan ezin dugu gure aurretik izan ziren emakumeak gogoratu gabe egon. Gure amak, gure amonak, gure birramonak, beren bizitzei buruz ¡a erabaki ezin zuten gizarte batean bizi izan Ziren emakumeak. Batzuek ezin izan zuten ikasi, bozkatu, askatasunez lan egin edo gizonen autonomia berberaz gozatu.

Era berean, gogora ekartzen ditugu errealitate hark betiko hala izan behar zuela onartu ez zutenak. Zergatik galdetu zuten emakumeak, ukiezina zirudiena zalantzan jarri zutenak eta belaunaldiz belaunaldi ukatu zitzaizkien espazioak okupatu zituztenak.

Haien artean, duela 35 urte gizarte bidezkoago eta berdinzaleagoa lortzeko Emeki Emakume Elkartea sortzea erabaki zuten emakume aparta haiek.

Haiei guztiei esker, gutako asko gure aurreko emakumeek izan ez zituzten eskubide eta aukerekin hazi gara. Eta badakigu aurrerapen horietako bat ere ez zela berez iritsi.

Beti egon da gauzak aldatzea beharrezkoa ez zela esan duenik. Gauzak betidanik horrela izan direla eta ohitura jakin batzuk zalantzan jartzea tradizioari erasotzea zela esan duenik.

Baina historiak erakutsi digu ohitura bat ez dela bidezkoa bihurtzen denbora luzez existitu izanagatik soilik. Ez da inori jaiak nola sentitu behar dituen esatea. Ezta historia ukatzea, tradizio bat gutxiestea edo Alardea modu jakin batean bizi dutenen sentimenduak zalantzan jartzea ere.

Pertsona orok du bere tradizioak maitatzeko, haietan parte hartzeko eta bere sinesmenen arabera bizitzeko eskubidea. Emakumeok ere bai.

Hain zuzen ere, horregatik egin behar diogu geure buruari galdera sinple bat:

Emakume batek askatasunez erabaki al dezake Alardean gizon batek bete dezakeen edozein eginkizun betetzea?

Ez gara emakume bat soldadu gisa parte hartzera behartzeaz ari, ez dugu esaten kantinera izan nahi duenak ezin duenik hala izan, ezta jaia bizitzeko modu jakin bati eutsi nahi dionaren askatasuna zalantzan jartzen ari ere.

Askoz ere sinpleagoa den zerbait defendatzen ari gara: pertsona baten sexuak aldez aurretik ez dezala zehaztu hiri osoarena den ospakizun publiko batean zer leku bete dezakeen.

Izan ere, funtsezko aldea dago norberaren aukera bat errespetatzearen eta aukera hori gainerakoentzat arau bihurtzearen artean. Emakume batek kantinera izatea aukera dezake, baina beste emakume batek soldadu izatea ere aukeratu beharko luke, eta bietako inork ez luke eskubide gutxiago izan behar emakume izateagatik. Hor dago benetako eztabaida.

Ez Hondarribia nork gehiago maite duen. Ezta nork bere tradizioak sakonago sentitzen dituen ere.

Eztabaida honetan datza: pertsona baten askatasuna gainerakoen askatasunarekin batera existitu daitekeela onartzen dugun ala ez. Izan ere, berdintasuna defendatzeak ez du esan nahi pertsona guztiak jai bat modu berean bizitzera behartzea. Baizik eta emakumeok eskubide berberak izatea eta gizonen baldintza berberetan parte bartu ahal izatea.

Hondarribia guztiona da. Hemen jaio garen emakumeona eta geroago etorri direnena.

Familiak zaindu dituztenena, lan egin dutenena, gure ohiturak bizirik mantendu dituztenena, hiriaren bizitza sozialean, kulturalean eta kirolean parte hartu dutenena.

Egunero Hondarribia eraiki dugun emakume guztiona, askotan espazio ikusezin eta isiletatik.

Horregatik, hain zuzen ere, elkar entzuteko gai izan behar dugu. Ezin dugu bizikidetza nahastu beste pertsona batzuek aukera berberak izatea eragozten duen errealitate bat bere horretan mantentzeko betebeharrarekin. Bizikidetza guztiona den hori partekatzeko modua aurkitzea da, pertsona guztien eskubideak errespetatuz.

Zer esango diegu gure alabei, egunen batean zergatik herritarren zati batek hainbeste urtez Alardean baldintza berdinetan parte hartzeko borrokatu behar izan zuen galdetzen digutenean?

Zer esango diegu, zergatik utzi genuen gatazka honek hamarkadetan zehar banatu gintzan galdetzen digutenean?

Ea noizbait esan ahal diegun Hondarribiak aurrera begiratzea erabaki zuela; berdintasuna ez Zela mehatxua ulertu genuela eta inor kanpoan geratzen ez denean jai bat askoz ere handiagoa izan daitekeela ulertzeko gai izan ginela. Jaiek berriro ere denon artean partekatzen dugun zerbaiten parte sentitzeko aukera eman beharko ligukete.

Zauriak ixtea ez da inoiz erraza. Batzuek denbora behar dute, eta beste batzuek desagertzen ez diren orbainak uzten dituzte. Baina noizbait erabaki beharko dugu gatazka oinordetzan jasotzen jarraitu nahi dugun ala beste bizikidetza mota bat eraikitzen hasi nahi dugun.

Gu baino lehenago borrokatu ziren emakumeek ez zuten egin gizartea zatitu nahi zutelako.

Berdintasunean parte hartu nahi zutelako baizik.

Alardearen gatazkak amaitu egin behar du. Ez gertatutakoa ahaztu behar dugulako, ezta zauriak egun batetik bestera desagertuko direlako ere, baizik eta Hondarribiak merezi duelako banatu beharrean batuko gaituen jaiak.

Agian gure historia ohoratzeko modurik onena ez da belaunaldiz belaunaldi errepikatzea, baizik eta hortik ikastea. Aurrera egiteak ez du esan nahi inor behartzen duenik sentitzen duenari uko egitera. Inork bere eskubideei uko egin behar ez izatea da, beste pertsona batek bere tradizioei eutsi ahal izateko.

Guk baino lehenago borrokatu ziren emakumeek oso gauza garrantzitsua erakutsi ziguten: aurrerapen sozialak hasten dira norbait ausartzen denean galdetzera, zergatik gauzek beti izan diren bezalakoak izaten jarraitu behar duten.

Izan ere, eraldaketa sozial handi guztiak norbait galdera hau egitera ausartu zenean hasi ziren:

Zergatik jarraitu behar du horrela izaten?

Gaur egun, galdera horrek Hondarribian presente jarraitzen du. Emango dugun erantzunak ez du Alardeari buruz bakarrik hitz egingo; zer nolako herria izan nahi dugun ere esango du.

Eta, batez ere, gure atzetik datozenentzat zer herri-eredu utzi nahi dugun.

Emakume izateak inoiz ez dezala zehaztu gure askatasuna noraino irits daitekeen.