Osasun Bidasoa Plataforma.- Bidasoa Ospitaleko pediatriako larrialdiak itxi zirenetik, Bidasoa Ospitaleko larrialdi-zerbitzuko eta Irungo Erdialdeko EAGko (Etengabeko Arreta Gunea) profesionalek salatutako egungo egoerak arrisku handia dakar Bidasoko larrialdi-arreta kolapsatzeko.
Osakidetzak agindutako hobekuntzak bete ez izanak eta osasun-arreta behar bezala antolatzeko eta planifikatzeko erakutsi duen ezintasunak ezinegon handia sortu dute herritarren eta profesionalen artean.
Urtebete baino gehiago igaro da Bidasoa Ospitaleko pediatriako larrialdiak itxi zirenetik. Herritarrei 36 urtez kalitatezko eta gertuko zerbitzua eskaini ondoren, Osakidetzak zerbitzu hori beharrezkoa ez zela erabaki zuen. Horren ordez, Irungo Erdialdeko EAGa indartuko zuela agindu zuen, astelehenetik ostiralera 17:00etatik 22:00etara pediatra batekin, eta larunbat eta jaiegunetan 09:00etatik 22:00etara. Halaber, anbulatorioetako pediatria-arretaren ordutegia lanegun guztietan 17:00etara arte luzatuko zela iragarri zen. Promesa horietako bat ere ez da bete.
Aitzitik, Bidasoko pediatra gehienek beste eskualde batzuetara jo zuten, eta sei hilabete baino gehiagoz pediatria-arreta minimoetan egon zen profesional faltagatik. Kudeaketa txarrak eta profesionalekiko errespetu faltak pediatriako arreta, bai premiazkoa bai arrunta, kolapsatzera eraman zuen. Herritarren haserrea agerian geratu zen Irunen egindako mobilizazio jendetsuan; 12.000 lagun baino gehiago bildu ziren kaleetan. Osasun Sailak herritarren ezinegonaren berri hartu zuela adierazi zuen, baina urtebete geroago egoerak okerrera egiten jarraitzen du.
Duela gutxi, Bidasoa Ospitaleko larrialdi-zerbitzuko medikuen gehiengoak (22tik 17k) eta Irungo Erdialdeko EAGko profesionalen ia osotasunak (19tik 17k; medikuak, erizainak eta zeladoreak)publikoki salatu dute zein baldintza prekarioetan ari diren lanean. Haien komunikatuetan adierazi dute Bidasoko larrialdi-arreta kolapsatzeko arrisku handia dagoela, duela urtebete pediatriako arretarekin gertatu zen bezala.
Salatzen duten egoera larriak larrialdi-arretan murrizketa berriak ekar ditzake. Zuzendaritzaren kudeaketa desegokiak eta profesionalen nekea eta motibazio faltak langileak beste eskualde batzuetara joatea eragiten dute, eta horrek ezinbesteko zerbitzuak berriro murrizteko aitzakia eman dezake.
Bidasoa Ospitaleko larrialdiak
Pediatriako larrialdiak ixteak gainkarga emozional handia eragin zien profesionalei, haur-larrialdi posibleak artatu behar baitituzte Donostia Ospitalera lekualdatu aurretik. Horretarako ez dute ez behar adinako prestakuntzarik ezta esperientziarik ere, eta horrek estres profesional handia eragin du, dagoeneko handia den lan-kargari gehituta. Zenbait kasutan, txandak 24 ordura arte luzatzen dira. Bidasoa Ospitalea da Gipuzkoan guardiako pediatrarik ez duen ospitale bakarra. Larrialdietako medikuek adierazi dute erabat nekatuta eta motibaziorik gabe daudela. Hiru profesionalen irteerak, eta ordezkatu gabeko bajek eta lanaldi-murrizketek, egoera jasanezina bihurtu dute. Uda begira, txanda asko bete gabe daude, eta herritarrei arreta egokia emateko ezintasunaren beldurrak profesional batzuk eskualdetik kanpoko aukera profesionalak bilatzera eramaten ditu. Halaber, OSI Bidasoako Zuzendaritzaren erantzun eta planifikazio falta salatzen dute.
Irungo Erdialdeko EAGa
Etengabeko Arreta Gune hau 1954tik dago martxan Irungo Erdialdeko anbulatorioan. Astelehenetik ostiralera, 17:00etatik 08:00etara, egunero 50 eta 60 larrialdi mediko artean artatzen ditu; asteburuetan eta jaiegunetan, berriz, 120 baino gehiago.
Oinarrizko taldea mediku batek, erizain batek eta zeladore-administrari batek osatzen dute. Asteburuetan zerbitzua mediku gehigarri batekin indartzen da 09:00etatik 22:00etara. Lanegunetan, ordea, errefortzu horiek noizbehinkakoak baino ez dira.
Zentroak haur zein helduak artatzen ditu, instalazio zaharkitu eta espazio eskasean, bai erabiltzaileentzat bai profesionalentzat.
Lan-karga handiena astelehenetik ostiralera 17:00etatik 22:00etara eta larunbat, igande eta jaiegunetan 09:00etatik 22:00etara pilatzen da. Pediatriako larrialdiak itxi zirenetik, bereziki 3 urtetik beherako haurren larrialdiak ugaritu dira; lehen, kasu horietako asko Bidasoa Ospitalean artatzen ziren.
Adin guztietako larrialdien kopurua urtez urte handitzen ari da. Lan-karga handieneko uneetan, paziente bakoitzari eskaintzen zaion denbora 10 minututik beherakoa da beti, eta askotan 6,5 eta 7 minutu artekoa baino ez da. Arreta-denbora hori guztiz eskasa da, eta profesionalengan estres handia eragiteaz gain, arretaren kalitatean eta segurtasunean ere eragina izan dezake.
Gipuzkoako antzeko jarduera duten beste EAG batzuetan, astelehenetik ostiralera 22:00etara arte errefortzuko mediku bat izaten dute egunero. Irunen, aldiz, errefortzuko medikua ez dago bermatuta, eta eskaera handiko uneetan baino ez da aurreikusten, gripe-epidemietan eta antzeko egoeretan, esaterako.
EAGko langileek behin eta berriz helarazi diote Zuzendaritzari egoerarekiko kezka, baina ez dute benetako irtenbiderik jaso. Horrek guztiak higadura fisiko eta emozional handia eragin du taldean. Profesionalek adierazi dute gero eta zailagoa zaiela zerbitzua baldintza hauetan mantentzea, eta askok zerbitzua uztea planteatzen dute irtenbide bakar gisa.
Beste zerbitzu batzuetako egoerak ere ez du hobera egin
Osasun mentala
2025aren hasieran, Haur eta Gazteen Osasun Mentaleko zerbitzua psikiatrarik gabe geratu zen. Zerbitzua bi psikiatra eta erizain batekin indartuko zela agindu zen. Gaur egun, ordea, astean lau egunez baino ez dago psikiatra bat, ez dago erizainik, eta kontsulta berriak ez daude behar bezala insonorizatuta; horrek arreta jasotzen duten pertsonen konfidentzialtasuna larriki arriskuan jartzen du.
Helduen osasun mentala lokal zaharkituetan eskaintzen da, eta baliabide profesionalak zein kontsulta-guneak argi eta garbi ez dira nahikoak 100.000 biztanleko erreferentziazko populazio baterako.
Espezialitate-kontsultetarako eta proba diagnostikoetarako itxaron-zerrendak
Traumatologiako lehen kontsulta baterako itxaronaldia sei hilabetetik gorakoa da oraindik. Otorrinolaringologian eta Errehabilitazioan 100 egunetik gorakoa da; Dermatologian, Digestiboan, Kirurgian, Oftalmologian eta Ginekologian, berriz, 60 egunetik gorakoa.
Ez dago Urologiari, Minaren Unitateari, ekografiei eta beste proba diagnostiko batzuei buruzko itxaron-zerrenden daturik; kasu batzuetan, itxaronaldia sei hilabetetik gorakoa da.
Arnasketa-aparatuaren, Neurologiaren eta Erreumatologiaren kasuan, eskaera erantzundakoan jotzen da eskaria artatutzat, nahiz eta pazientea benetan oraindik ikusi gabe egon. Horrek datuak desitxuratzea dakar.
Arretaren pribatizazioa
Azkenaldian, traumatologiako kontsultaren zain dauden pazienteak Gipuzkoako zentro pribatuetara bideratzen hasi dira. Halaber, zentro pribatuetan egiten dira traumatologiako ebakuntza batzuk (protesiak, besteak beste), urologiako esku-hartzeak eta oftalmologiakoak (kataratak).
Ekografia gehienak ere zentro pribatuetan programatzen jarraitzen dira.
Paziente batek zentro pribatu batean artatua izateari uko egiten badio, Bidasoa Ospitalean ebakuntza-data bermatu ezin zaiola ohartarazten zaio. Gainera, ez da behar bezala planifikatzen zentro pribatuetan ebakuntza egin zaien pazienteen jarraipena, eta askotan familia-medikuarengana premiaz jotzeko esaten zaie, sendaketak eta ondorengo kontrolak antola ditzan.
Kalitatezko eta gertuko larrialdi-arretaren alde
Kalitatezko eta gertuko larrialdi-arretaren alde. Larrialdi orokorrak eta pediatrikoak Bidasoa Ospitalean eta Irungo EAGan. Ez dugu murrizketa gehiagorik onartuko. Pediatriako larrialdiak berreskuratzea eskatzen dugu.
Nahikoa da bete gabeko promesekin. Zerbitzuen antolaketa eta planifikazio faltak profesionalak urruntzen ditu eta osasun publikoaren etorkizuna arriskuan jartzen du. Kudeaketa txarra ezin da izan zerbitzuak ixteko aitzakia.
Kontsultak, proba diagnostikoak eta ebakuntza kirurgikoak Bidasoatik kanpoko zentro pribatuetara bideratzeak arreta-kalitatea murrizten du eta arazoa betikotzen du.
Horregatik guztiagatik, OSASUN BIDASOAk Bidasoa eta Bortzirietako herritarrak deitzen ditu egungo egoeraren aurrean beren ezinegona adieraztera eta Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailari benetako konponbideak eskatzera, murrizketa gehiagorik gabe.
HERRITARREN ETA PROFESIONALEN ELKARRETARATZEA
EKAINAREN 13AN, 19:00ETATIK 19:30ERA
IRUNGO ENSANTXE PLAZAN
Mobiliza zaitez; etorri zure familia eta lagunekin.
OSASUN BIDASOA HERRITARREN PLATAFORMA